Lestin - Spilari RÚV

Lestin

Hver er fullvalda?

Myndu Íslendingar afsala sér fullveldinu með því að ganga í Evrópusambandið, eða er innganga einmitt besta leiðin til að tryggja raunverulegt fullveldi Íslands til framtíðar. Um þetta hafa verið skrifaðar ótal skoðanagreinar undanfarnar vikur í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar um áframhald aðildarviðræðna við ESB.

Í þætti dagsins ætlum við að reyna að skilja betur þetta hugtak, hvað það þýðir, og hvort að skilningur okkar á því hafi breyst frá því að Ísland varð frjálst og fullvalda ríki árið 1918.

Við spjöllum við Guðmund Jónsson prófessor í sagnfræði.

Birt: 26. ágúst 2026
Aðgengilegt til: Rennur ekki út
Lengd: 28 mínútur

Lestin

Popp og pólitík. Umsjón: Kristján Guðjónsson og Lóa Björk Björnsdóttir.

Þættir

Grasrótartímaritið Heyrðu, Airwaves pepp, ást og heimspeki

Á dögunum kom út grasrótartímaritið Heyrðu í fyrsta sinn. Umfjöllunarefni tímaritsins er tónlist og hefur ritstjórn blaðsíns það að aðalmarkmiði að taka tónlist alvarlega. Ish Sveinsson…

Askur Teits, gervigreinar fjölmiðla, skemmdarverk í Feneyjum

Teitur Magnússon heimsækir Lestina og spjallar um nýja breiðskífu, Askur, sem kom út í september. Teitur hefur verið í eðalsveitum eins og Ojba Rasta, Fallegum mönnum og Slugs en hefur…

Lísandra Týra, Haukur Már, Suskin-töskur

Í þætti dagsins förum við í göngutúr með Lísöndru Týru Jónsdóttur, danshöfundi og gjörningalistakonu. Hún er að undirbúa frumsýningu morgundagsins, á dansverkinu Op.5, sem verður sýnt…

Z-kynslóðar mótmæli í Berlín, Petal Ariönu Grande krufið

Við hefjum þáttinn við Brandenborgarhliðið í Berlín þar sem svokölluð Z-kynslóðarmótmæli fóru fram síðastliðinn Laugardag. Mótmælin eru innblásin af mótmælunum í Frakklandi og kröfurnar…

Karamazov-bræðurnir, Fjord og Plat Radio

Karamazov-bræðurnir er stór bók um stórar spurningar, stórbrotin saga og eitt af stórvirkjum heimsbókmenntanna. Bókin sem er eftir Fjodor Dostojevskí kom upphaflega út árið 1880 og…

Sannar gervigreindarmyndir og Sauðburður

Þegar rithöfundur fær ekki listamannalaun eitt árið ákveður hann að ráða sig í Sauðburð. Brátt kemst hann að því að bærinn sem hann hefur ráðið sig á er allt annað en hefðbundinn.

Kosningar í Ísrael, kýr framtíðar og íslenskur hljóðgervill

Í dag ganga Ísraelsmenn að kjörborðinu í fyrsta sinn síðan hryðjuverkaárásir Hamas voru gerðar þann 7. október 2023. Sigurstranglegastir þykja flokkar Netanjahús, sitjandi forsetisráðherra,…

Annað líf Tatjönu, Föðurland, Frakkar mótmæla

Fyrir helgi kom út platan Líf 2. Tónlistarkonan Tatjana Dís hefur getið sér gott orð á undanförnum árum með hljómsveitunum Digital Ísland og Ex Girls en stígur hér fram í fyrsta sinn…

Ísraelskir hermenn segja frá stríðsglæpum, Berndsen á vinnustofunni, Hvíta gull Grænlands

Heimildamyndin NAZA var sýnd í Bíó Paradís í gær. Í myndinni koma fram 24 hermenn úr ísraelska hernum undir nafnleynd og afhjúpa þær aðferðir sem herinn hefur notað í þjóðarmorðinu…

Tölvuleikjablöndun, sundlaugar og Queens of the Stone Age

Tölvunördar leika sér nú að því sameina tvo ólíka tölvuleiki með nýrri tækni. Aðferðin felst í að afbyggja leikina (e. reverse engineer) og byggja þá svo upp aftur sem einn leik. Þetta…

Mótmæli, Primetime og óþarft mannkyn

Z-kynslóðin mótmælir nú í Evrópu eftir bylgju mótmæla ungs fólks víða um heim á undanförnum árum. Það var í september sem mótmæli nemenda gegn lélegum aðbúnaði í skóla sínum í Suðaustur-Frakklandi…

Popplagakrufning: Kominn heim + Bestu evrópsku útvarpsþættirnir

Popplagakrufning Lestarinnar snýr aftur í þætti dagsins. Friðrik Margrétar Guðmundsson, tónskáld og tónlistarmaður, kryfur lag sem hefur verið mikið spilað að undanförnu, Kominn heim,…

Beðið eftir Grand Theft Auto VI

Grand Theft Auto er einhver vinsælasta, söluhæsta, áhrifamesta og alræmdasta tölvuleikjasería heims. 19. Nóvember kemur GTA6 út, en það eru 13 ár frá siðasta leik og eftirvæntingin…

Digger og einkarými farsímans

Í Lestinni í dag fjöllum við um nýja kvikmynd sem gagnrýnendur geta ekki verið sammála um. Digger, í leikstjórn Alejandros Inárritu, fjallar um olíujöfurinn Digger Rockwell, sem leikinn…

Bottarnir sprengdir, Widows bay, Gervigreind til góðs

Sjónvarpsþættirnir Widows Bay fjalla um illa vætti sem ásækja heimamenn og túrista í samnefndum smábæ. Þetta er grín-hryllingur sem hefur sankað að sér verðlaunum að undanförnu. Brynja…

Költmyndin Hlemmur og verðlaunasaga eftir gervigreind

Grunur leikur á því að verðlaunasaga hinna afrísku smásagnasamkeppni Caine hafi verið unnin af gervigreind. Lestin kannaði málið og leitaði upplýsinga hjá Forlaginu um það hvernig…

Heimskautaleiðangur listakvenna, vinnustofa Tómasar Jóns, Komum út í mínús

Í nóvember í fyrra fóru tvær íslenskar listakonur með heimskautarannsóknarskipinu Kronprins Haakon í leiðangur á norðurheimskautið að rannsaka hafsbotninn. Þær fylgdust með skipinu…

AI barnabækur, Sundruð tilvera innflytjanda, bílar sem einkarými

Teiknimyndin Sundruð eða Hold it together hlaut nú helgina verðlaun sem besta íslenska stuttmyndin á RIFF. Myndin fjallar um sundferðir ungs innflytjanda á Íslandi og þörfina fyrir…

Skortur á skorti, Dreymendur og draumgjafar, Kumbíavík

“Ef við útvistum viti okkar til véla og sannfærum þær um að útrýma þær þó ekki, þá mun okkur ekkert skorta.” Mögulega erum við á leið inn í heim án skorts. En hvað þýðir það fyrir…

Alaska 1867 er innblásin af vatni og járni, verðlaunamyndir RIFF

1867 nefnist ný breiðskífa með tónlistarkonunni Alaska 1867 sem kom út á dögunum. Alaska, eða Kolfreyja Sól eins og hún heitir réttu nafni, hefur vakið athygli undanfarið ár fyrir…

Íslensk síma-þáttaröð, slefað yfir Skarsgaard og meira RIFF

Um eitt þúsund Íslendingar mættur í stóra sal Háskólabíós í vikunni til að berja hjartaknúsarann og kúltúrbarnið Alexander Skarsgaard augum, en hann er heiðursgestur á RIFF. Þrátt…

Hexekver, heyrnartól sem einkarými, hundaganga með Ófeigi

Hexekver er heiti lítt þekktrar galdrabókar frá 1859. Hinn fjölkunnugi bóndi Þorsteinn Guðmundsson skrifaði bókina á sínum tíma en nú er hún fáanleg á ensku í öllum helstu bókabúðum.

Boltamömmur, bútasaumsljóð og þorrablót

Brjálaðar boltamömmur á hliðarlínunni á leik í fimmta flokki kvenna rífast í dómaranum og lenda í átökum sín á milli. Þessa mynd kannast flestir við sem tengjast fótboltahreyfingunni…

Meme í popplögum, fjallaspenna á RIFF, aðgengileiki á internetinu,

Væntanlegt dómsmál vekur upp spurningar um höfundarétt og persónuvernd. Söngvaranum Elvari hefur verið stefnt fyrir að nota hljóð úr vinsælu myndbandi þar sem tvær stelpur rífast harkalega…

Gráðugir algóritmar, vinnustofuheimsókn og einkarými

Í New York hefur sendlafyrirtækið DoorDash gert sátt við borgaryfirvöld eftir að upp komst að sendlar á þeirra vegum hafi ekki fengið greitt sem skyldi vegna algrímis sem sumir segja…

Njálsbrenna í myndasögu, veitingastaðir á brauðfótum, RIFF

Nú á dögunum kom út á bók fyrsta íslenska myndasagnaserían. En það var myndasaga byggð á Njálssögu - fjallaði um njálsbrennu og hefnd Kára. Myndirnar gerði teiknarinn Halldór Pétursson…

Grasrótin í húsnæðiskrísu

Á undanförnum vikum höfum við frétt af stöðugt fleiri samfélagsverkefnum og skapandi rýmum í Reykajvíkurborg sem er verið að loka.

Mónókúltúr og Svanasöngur Selinu

Á undanförnum árum höfum við tekið eftir því að skortur er á menningarefni sem öll þjóðin sameinast um. Maður mætir ekki á kaffistofuna á þriðjudögum til að ræða nýjasta þáttinn af…

Sheeran í klípu, heimsendi frestað, Fuglar (og menn), No Rest for the Wicked

Stormur hefur geysað í kring um Ed Sheeran á dögunum eftir að rapparanum Macklemore var sparkað út úr tónleikaferðalagi þar sem hann átti að hita upp fyrir Sheeran. Netheimar hafa…

Draumaríngl og kuðungar

Draumaríngl er samsýning 14 listamanna sem haldin er á Gljúfrasteini og stendur til 31. október 2026. Sýningin er leikur milli listforma og listaverka, samtal við Halldór og Auði;…

NAZA, töframáttur matarins, verslunin 114, Rómönsk-amerísk kvikmyndahátíð

Menning fólks frá rómönsku Ameríku er að verða stöðugt meira áberandi í Reykjavík, það eru æ fleiri veitingastaðir sem bjóða upp á mat frá álfunni, tónlistarviðburðir og danspartý.

Hið slor-móderníska ástand og menningarhátíðin Ulga/Fró

Nú á dögum fer fram pólsk menningar- og listahátíð víða um borgina. Hátíðin ber nafnið Ulga, eða fró, og er markmiðið að skapa rými fyrir fólk til að koma saman, nærast og njóta menningar…

Hangið í Bókinni, Hvar er draumurinn?, Misþyrming og Nergal, Um tímann og vatnið

Margir þekkja hina ævintýralegu fornbókaverslun Bókina, sem stendur á horni Klapparstígs og Hverfisgötu. Lestin heimsótti ræddi við eigandann, Ara Gísla Bragason, um breytingar sem…

Ímyndunarafl Bergs Ebba

Öld ímyndunaraflsins nefnist ný bók eftir Berg Ebba Benediktsson, rithöfund og fyrirlesara - sem vill ekki láta kalla sig framtíðarfræðing. Í bókinni skorar hann samtímann á hólm og…

Samfélag ólæsra, Anthony Bourdain og Tilboð mánaðarins

Það er alþjóðlegur dagur læsis. Læsi er í þó nokkurri útrýmingarhættu en bara rétt rúmlega helmingur íslenskra unglinga býr yfir grunnhæfni í lesskilningi. Við veltum fyrir okkur hvers…

Stórt svart núll, óhlýðin gervigreind og Furious

Í þætti dagsins fjöllum við um leikræna tilburði stjórnmálafólks. Á Íslandi hafa pólitíkusar framið alls kyns gjörninga til að vekja athygli á þeim málum sem þeir vilja koma á dagskrá.

Sigvaldi, strumpar og Mos Def

Hið Íslenska bókmenntafélag gaf nýlega út glæsilegt yfirlitsrit yfir verk Sigvalda Thordarson arkitekt. Albína Thordarson, arkitekt og dóttir Sigvalda, skrifaði bókina eftir að hafa…

Maríuklefi Eiríks Guðmunds og geðleikhús

Á morgun kemur út skáldsagan Maríuklefinn, eftir Eirík Guðmundsonn rithöfund og útvarpsmann, en fullfrágengið handrit af bókinni fannst í fórum Eiríks eftir að hann lést árið 2022.

Morðingi Tupac sakfelldur, Um tímann og vatnið, ljóstillífunarlist

Rétt tæpum 30 árum eftir að rappstjarnan Tupac Shakur var myrtur í Las Vegas hefur sá sem fyrirskipaði morðið loksins verið sakfelldur.

Dauði sjónvarpsfréttanna, leitað að stæði

Við kynnum nýjan liðsmann í Lestinni. Fríða Þorkelsdóttir mun leysa Lóu af næstu vikurnar.

Sænskir lögfræðihundar

Viðfangsefni þáttarins er nýtt sænskt sjónvarpsdrama sem nefnist Hundarnir. Þættirnir sem hafa fengið glimrandi dóma og gríðarlegt áhorf í heimalandinu fjalla um starfsfólk á lögmannsstofunni…

Hver er fullvalda?

Myndu Íslendingar afsala sér fullveldinu með því að ganga í Evrópusambandið, eða er innganga einmitt besta leiðin til að tryggja raunverulegt fullveldi Íslands til framtíðar. Um þetta…

Grínáhrif Radíusbræðra

Um helgina bárust þær fréttir að leikarinn og grínistinn Steinn Ármann Magnússon væri látinn, 62 ára að aldri. Steinn Ármann er þekktur fyrir hlutverk í fjölmörgum sjónvarpsþáttum,…

Beef, Hver var sumarsmellurinn 2026?

Í Lestinni í dag ætlum við að leita að sumasmellinum 2026. Var eitthvað eitt lag sem fangaði sumarið í ár eða er hinn brotakenndi samtími búinn að gera út af við stóra sameiginlega…

Næsta stríð Ásgeirs

Það er 20. ágúst og í dag fagnar Lestin fimmtudagsafmæli góðvinar þáttarins, ljóðskáldsins og menningargagnrýnandans Ásgeirs H. Ingólfsson.

Ódysseifskviða og Christopher Nolan

Í Lestinni í dag miðvikudaginn 19. Ágúst ætlum við að hrekjast um miðjarðarhafið undir lok bronsaldar með sjálfum Ódysseifi. The Odyssey eftir bandaríska leikstjórann Christopher Nolan…

Sagan af Jason Arday

Jason Arday átti sér ævintýralega sögu, sonur Ganískra innflytjenda í Bretlandi sem var á einhverfurófi, lærði ekki að tala fyrr en 11 ára og lesa 18 ára - en var orðinn yngsti svarti…

House of the Dragon, Afsakið á meðan ég æli, Lestin 10 ára

Sjónvarp verður áberandi í þessum fyrsta Lestarþætti haustsins. Þriðja sería af House of the Dragon kom út í sumar og við ætlum að rýna í hana með sjónvarpsgagnrýnanda Lestarinnar…

Bókaklúbbur: Hyperpolitics, og hægrisveifla í Rómönsku Ameríku.

Nú um helgina kusu íbúar Perú sér nýjan forseta, Keiko Fujimori, og um viku áður kusu Kólumbíumenn sér nýjan forseta, Abelardo de la Espriella, en þetta eru fimmta og þriðja fjölmennasta…

Ósamhverfur fótbolti, Boards of Canada, Primavera Sound og sumarmenning

Lestin er á leiðinni í sumarfrí eftir vikuna og Lóa og Kristján nefna það menningarefni sem hefur setið á hakanum á tímabilinu.

,